MALDWYN

Y Mynegai i Farddoniaeth Gymraeg y Llawysgrifau
The Index to Welsh Poetry in Manuscript

O'r tudalen cyntaf gallwch ddewis chwilio unrhyw un o'r meysydd isod. Gallwch ddychwelyd i'r tudalen hwn trwy glicio ar 'ymholiad newydd' yn llain pennawd pob tudalen sy'n dilyn.

  1. Llinell gyntaf
  2. Llinell olaf
  3. Teitl
  4. Enw'r bardd
  5. Mesur
  6. Math
  7. Enwau personol
  8. Enwau lleoedd
  9. Dyddiadau
  10. Pynciau eraill
  11. Ffynonellau print
  12. Ffynonellau llawysgrif

1 Llinell gyntaf

Safonir yr orgraff a'r atalnodi ac eithrio lle mae'r gynghanedd neu'r odl yn dibynnu ar hen orgraff. Dilynir y dull a geir mewn golygiadau diweddar o waith beirdd canoloesol, e.e. Gwaith Dafydd ap Gwilym. Nid yw'r cyfrifiadur yn ystyried atalnodi wrth wneud ymholiadau.
Os yw llinell gyntaf y gerdd ar goll fe nodir y llinell gyntaf sydd ar glawr gan roi'r arwydd % o'i blaen. Fel arfer fe gymerir y llinell gyntaf sydd ar glawr ac ynddi o leiaf ddau air.

2 Llinell olaf

Safonir yn yr un modd â'r llinell gyntaf ac os yw llinell olaf y gerdd yn amlwg yn eisiau, nodir y llinell olaf sydd ar glawr gan roi'r arwydd // ar ei hôl. Ni chynhwysir y llinell olaf ar gyfer englynion, penillion unigol na chwpledi.

3 Teitl

Bydd y maes hwn yn wag yn aml. Mae teitlau fel arfer wedi'u creu gan gopïwyr neu olygyddion. Yn y Mynegai, os nad yw'r wybodaeth sydd yn y teitl yn fwy na'r hyn sy'n syrthio'n rhwydd i feysydd eraill, ni wneir cofnod yn y maes hwn. Er enghraifft, yn achos teitl 'Cywydd gofyn march gan Syr Robert Vaughan' fe geir 'cywydd', 'gofyn', 'march' a 'Syr Robert Vaughan' ym meysydd 5, 6 a 7. Defnyddir maes y teitl pan nad oes modd dynodi'r wybodaeth trwy gofnod syml mewn meysydd eraill, e.e. 'Cywydd pan oedd y bardd yn glaf', 'Cywydd yn gofyn chwech o ychen gan chwe gwr', `Moliant i feibion Siôn Salsbri'. Ni lynir wrth union ffurf y teitl yn y llawysgrif; caiff ei aralleirio neu'i gwtogi. Defnyddir yr arwydd @ pan fo'r teitl yn cynnwys mwy o wybodaeth nag y gellir ei chynnwys (e.e. fe geir weithiau stori fechan yn rhagymadrodd i gerdd, i englynion yn enwedig).

4 Enw'r bardd

Safonir ffurf yr enw. Os priodolir cerdd i fwy nag un bardd fe gynhwysir pob enw, hyd yn oed pan fo'r priodoli'n amlwg wallus. Nid swyddogaeth y Mynegai yw cynnig barn. Pan ddigwydd cerdd yn ddienw, cofnodir 'DIENW' yn y maes.

Yn achos cerdd a briodolir i fardd (neu feirdd) mewn un ffynhonnell (neu ragor) a'i chofnodi'n ddienw mewn man arall, nid oes modd defnyddio'r Mynegai i ddarganfod ym mha lawysgrif (neu lawysgrifau) y priodolir cerdd i fardd arbennig na ble mae'n ddienw.

5 Mesur

Bydd y maes hwn yn wag weithiau o fethu rhoi enw wrth fesur, ond nid yn aml. Dyma'r prif ddosbarthiadau:

ENGLYNPENNILLAWDL
CYWYDDCWPLEDRHYDD
CYFRES O ENGLYNION (a rhif i ddynodi'r nifer)
Mae'r is-ddosbarthiadau canlynol yn cael eu dynodi dan RHYDD:
CAROLCWPLED
TRIBANCAROL DEUAIR
TRI THRAWIADMESUR CLIDRO
PENNILLTELYN
Pan fo enw tôn ('mesur') ar gyfer cerdd rydd fe gynhwysir enw'r dôn gyda'r arwydd # o'i flaen, e.e. #Crimson Velvet

6 Math

Yn amlach na pheidio bydd nodyn yn y maes hwn pan fydd modd disgrifio swyddogaeth neu genre cerdd; yn aml fe gynhwysir mwy nag un term. Rhoddir yr arwydd + ar ôl gofyn, diolch, a llatai pan fo'r bardd yn gweithredu ar ran rhywun arall.

Dyma restr o dermau a ddefnyddiwyd:

ACHAU CAROL MAI CYSUR GOFYN PEN-BLWYDD
AMDDIFFYN CAROL NADOLIG CYTUNDEB GWAHODD POS
ANGHYDFOD CAROL PASG CHWEDL GORCHEST PRIODAS
ANNOG CAROL PLYGAIN DAROGAN GWEDDI PROFIAD
ANTERLIWT CARU DIARHEBOL GWIROD PROFFWYDOLIAETH
ATHROD CELLWAIR DIGWYDDIAD GWRTHOD PROTEST
ARWYDDAIR CERYDD DIRWESTOL HALSINGOD RHYBUDD
ATEB CLERA DIOLCH HENEIDDIO SERCH
BEDYDD COFFA DOETHINEB HANES SIOM
BEDDARGRAFF CREFYDDOL DYCHAN HIRAETH STORI
BENDITH CROESO DYCHYMYG IACHAU TAFARN
BREUDDWYD CWYN DYFALU LLATAI TEITHIO
BRUD CYFADDEFIAD EDIFEIRWCH LLWYDDIANT YMDDIDDAN
BUCHEDD CYFARCH EMYN MARWNAD YMFFROST
BYGYTHIAD CYFIEITHIAD EPIGRAM MASWEDD YMSON
CANMOL CYFFES FFARWEL MAWL
CAROL CLWB CYNGOR FFOLANT MOES
CAROL HAF CYMOD GENEDIGAETH NATUR

Pwnc

Dosrennir yr wybodaeth yn y maes hwn yn bedwar o is-feysydd: enwau personol, enwau lleoedd, dyddiadau, a phynciau eraill.

7 Enwau Personol

Cynhwysir enw neu enwau gwrthrych cerdd gan roi * o flaen yr enw(au). Cynhwysir tair cenhedlaeth ym mhob enw os oes modd, ond dim mwy, e.e. Rhys ap Gruffydd ap Dafydd.

Rhoddir yr arwydd / o flaen unrhyw ddisgrifiad ychwanegol, e.e. Rhys Cyffin/Deon Bangor. Nodir galwedigaeth sy'n gysylltiedig ag enw'r gwrthrych, e.e. clerigwr, abades, bardd, gof, telynor, mewn cromfachau ar ôl yr enw. Ni chynhwysir yma enwau pobl na ellir eu hadnabod; weithiau corfforir hwy ym maes y teitl. Lle mae merch yn wrthrych cerdd cynhwysir enw ei gwr os oes modd. Yn achos cerddi ymryson cynhwysir enw'r ymrysonwr arall yma gan roi * o'i flaen. Yn achos cerddi serch ni nodir merch yn wrthrych, nac ychwaith Duw yn achos cerddi crefyddol. Cynhwysir enwau fel Morfudd, Dyddgu, Gwerful, Euron.

8 Enwau lleoedd

Cynhwysir enwau cartref(i) y gwrthrych(au) yn ogystal â phlwyfi clerigwyr, gan roi * o flaen yr enw(au). Dibynnir yn aml ar deitl mewn llawysgrif neu ar air golygydd am wybodaeth o'r natur hon. Cynhwysir enwau dethol eraill sy'n cael eu crybwyll lle bo sylwedd yn y cyfeiriad.

9 Dyddiad

Cynhwysir dyddiad os rhoddir un penodol e.e. dyddiad priodas, marwolaeth neu frwydr. Tynnir dyddiadau o dystiolaeth fewnol yn y gerdd, o'i theitl neu o wybodaeth a geir mewn golygiad. Mae'n dilyn mai cyfran fechan o gerddi fydd yn ddyddiedig.

10 Pynciau Eraill

Cynhwysir termau penodol pan fônt yn destun cerdd, e.e. bedwen, derwen, pais, syrcyn, yn hytrach na'r enwau torfol coed, dillad. Cynhwysir hefyd enwau haniaethol megis afiechyd, brwydr, carchariad; mae rhestr o'r termau a ddefnyddiwyd ar gael.

11 Ffynonellau print

Cynhwysir yn y maes hwn gyfeiriadau at destunau printiedig safonol Lle bo dewis o destunau, cyfeirir at yr un diweddaraf ond cynhwysir cyfeiriadau at ragor nag un ffynhonnell brintiedig os gwelir rheswm dros wneud hynny. Seilir y byrfoddau ar rai Geiriadur Prifysgol Cymru.

12 Ffynonellau llawysgrif

Cynhwysir yma gyfeiriadau at bob llawysgrif sy'n cynnwys copi o'r gerdd yn ogystal â rhif dalen neu dudalen, yn ôl dull rhifo'r llawysgrif. Mae rhestr o'r byrfoddau a ddefnyddiwyd ar gael.

Chwilio a chyflwyno'r canlyniadau

Tudalen chwilio

Chwilio am yr union air?

Mae'r tudalen cyntaf yn rhoi'r cynnig i chi i 'chwilio am yr union air'. Bydd hyn yn cyfyngu ar eich ymholiad. O chwilio am 'mil' dychwelir pob enghraifft o'r gair 'mil' yn ei ffurf gysefin yn unig. O ddewis peidio a chwilio am yr union air fe fyddai ymholiad am 'mil' yn cynnig pob enghraifft i chi o 'mil', 'miloedd', 'canmil' a 'Camila', er enghraifft.
Gall hon fod yn ffordd dda iawn o chwilio am ffurfiau treigledig ar eiriau. Mae ymchwiliad am 'rowsus' yn mynd i gynnig pob enghraifft o 'trowsus', 'drowsus', 'throwsus' a 'nhrwosus' i chi.

Nifer y canlyniadau

Os oes 500 o enghreifftiau o gerddi gan un bardd, dyweder, mae modd dewis sawl un a ddangosir ar y sgrin ar y tro. Gosodwyd hwn ar 50; gallwch ddewis 100, ond fe fydd yn arafach yn gweithio.

Gwybodaeth

Cliciwch ar y ddolen hon ar unrhyw sgrin er mwyn gweld rhestrau o'r byrfoddau a ddefnyddiwyd ac i weld gwahanol gyfarwyddiadau ar sut i ddefnyddio'r gronfa.

Chwilio am alawon

Cofiwch y gallwch chi bellach chwilio am yr alawon a briodolwyd i wahanol gerddi. Gallwch chwilio am bob un alaw trwy ddewis chwilio am # yn y maes mesur, neu gallwch chwilio am dôn arbennig trwy ddewis yr enw, e.e. 'Anodd Ymadael'.
Defnyddir y maes hwn hefyd i chwilio am fesurau caeth megis cywydd, awdl neu englyn.

Chwilio am gynnwys llawysgrif

Gallwch chwilio am gyfeiriad at ddalen arbennig o lawysgrif fel o'r blaen, e.e. NLW 253, 321, ond gallwch erbyn hyn wneud ymholiad am gynnwys yr holl lawysgrif, e.e. NLW 253 a chael rhestr o bob cerdd yn y llawysgrif honno. Sylwer dylid chwilio am rif y llawysgrif heb yr atalnod - NLW 253 nid NLW 253.

Chwilio am gynnwys ffynhonnell brintiedig

Bellach gallwch chwilio i weld pa gerddi sydd mewn ffynhonnell brintiedig trwy chwilio am y byrfodd neu ran o'r byrfodd. Mae rhestr gyflawn o'r byrfoddau hyn i'w cael wrth glicio ar y ddolen gwybodaeth.

Tudalennau canlyniadau

Argraffu

Gallwch argraffu unrhyw un o'r rhestrau canlyniadau yn yr un modd ag y byddech yn argraffu unrhyw dudalen oddi ar y We.

Basged siopa

Wrth fynd trwy'r rhestr canlyniadau sy'n dangos y llinell gyntaf a'r llinell olaf neu wrth fynd trwy'r canlyniadau llawn mae modd clicio ar y ddolen dethol. Wrth wneud hyn rydych yn trosglwyddo'r cofnod i'ch basged siopa. Mae hwn yn fodd i chi greu rhestr o'r union gofnodion yr ydych chi am eu gweld. Gallwch ychwanegu at y fasged siopa dros nifer amhenodol o ymholiadau.
Ar ôl dethol fe fydd angen i chi glicio ar back ar eich porwr i ddychwelyd i'r rhestr canlyniadau.
Er mwyn gweld yr hyn a ddewiswyd gennych cliciwch ar dangos basged siopa.
Wrth edrych ar ganlyniadau'r fasged siopa gallwch ddileu cofnod o'r rhestr drwy glicio ar dileu o'r fasged.

Tudalen llinell gyntaf / llinell olaf

Dangos pob cofnod

Os ydych am weld y cyfan o'r cofnodion a gynigir gan yr ymholiad yna cliciwch ar y ddolen dangos pob cofnod.

Dewis un cofnod

Mae clicio ar unrhyw un o'r llinellau cyntaf neu'r llinellau olaf yn mynd â chi yn union at y cofnod llawn hwnnw.

Dewis mwy nag un cofnod

Defnyddier y fasged siopa.

Llinell gyntaf / llinell olaf

Wrth glicio ar y dolenni hyn sydd ar ben y tabl canlyniadau gallwch ddewis y drefn y cyflwynir y canlyniadau hynny. O glicio unwaith neu ddwywaith ar y ddolen llinell gyntaf neu llinell olaf byddwch yn trefnu'r canlyniadau yn nhrefn y wyddor A>Y neu o chwith Y>A, yn unol â'r maes a ddewisir gennych.

Tudalen cofnod llawn

Cywiriadau

Os byddwch yn sylwi ar gywiriad neu ychwanegiad at unrhyw un o'r cofnodion ar Maldwyn gallwch glicio ar y ddolen cywiriadau a chyflwyno'ch newidiadau ynghyd â'ch cyfeiriad e-bost a'i anfon yn syth at weinyddydd y gronfa.

NODIADAU

Os yw cerdd yn cael ei phriodoli i wahanol feirdd neu yn ymddangos yn ddienw mewn ambell i ffynhonnell, weithiau ceir cofnod ar wahân i bob bardd a'r llawysgrifau y priodolir y gerdd iddo ef neu hi ynddynt. Fel rheol, fodd bynnag, rhoddir rhestr o'r holl lawysgrifau mewn un cofnod heb nodi i ba fardd y priodolir y gerdd mewn unrhyw lawysgrif unigol.
Er bod y cyfrifiadur yn dangos atalnodi ac acenion yn y cofnodion, mae yn eu hanwybyddu wrth chwilio, e.e. ni fedr wahaniaethu rhwng [LLN] a [LLYN].


Chwiliad newydd | Dangos basged siopa | Cymorth wrth ymchwilio | Gwybodaeth